Boşanma

Boşanma Sonrası Yasal Mal Rejimi

boşanma

 

Sevgili Uykusuz Anneler,

Evlilik sadece manevi anlamda değil, ekonomik açıdan da eşlerin aynı ortak paydada hareket etmeleri anlamına gelmektedir. İşte kadın ve erkeğin aynı ekonomik ortaklıktan hareket eden bu eylemleri, evliliğin sona ermesi ile eşler arasında belirli şartlar dahilinde paylaşım yapılmasını gerektirir. Bu paylaşımın şartları ve ayrıntıları da hukukumuzda mal rejimleri ile belirlenmektedir.01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun getirdiği en köklü değişikliklerden biri “yasal mal rejimi” ile ilgilidir.  Bu kanunda yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimi” olarak kabul edilmiştir. Buna göre eşler başka bir mal rejimini seçmedikleri sürece, kanun gereği yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacaklardır.

“Başka bir mal rejimi seçmedikleri sürece” ifadesinden de anlaşıldığı gibi, yasal mal rejiminin yanında, seçimlik olarak birbirinden farklı üç mal rejimi türü daha kabul etmiştir ki; bunlar da “mal ayrılığı”, “paylaşmalı mal ayrılığı” ve “mal ortaklığı” dır. İşte gerek evlenmeden, gerek evlendikten sonra, kanunda düzenlenmiş bulunan mal rejimlerinden biri seçilebilir.

2002 sonrası evliliklerde yukarıda sayılan mal rejimlerinden birinin seçilmemesi halinde eşlerin  yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacağı belirli iken, 2002 öncesi evlilikler için durumun ne olacağı ikirciklidir. Bu konuda Yürürlük Kanunu ile bir düzenleme yapılmıştır; 2002’den önce, yani Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girdiği tarihten önce evlenmiş olan eşler arasında bu tarihe kadar tabi oldukları mal rejiminin devam edeceği ve eşler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıl içinde başka bir mal rejimini seçmedikleri ya da bir mal rejimi sözleşmesiyle yasal mal rejiminin evlenme tarihinden geçerli olacağını kabul etmedikleri takdirde, yasal mal rejiminin yürürlük tarihi olan 01.01.2002 tarihinden itibaren önceki evlilikler için de edinilmiş mallara katılma rejimin geçerli olacağı düzenlenmiştir.

Önceki Medeni Kanun’un yasal mal rejimi olarak kabul etmiş olduğu mal ayrılığı rejiminde özellikle kadın eşler açısından ciddi birtakım haksızlıklar mevcuttu. Evlilik birliği sona erdiğinde, özellikle meslek sahibi koca lehine sonuçlar doğmakta, ev işlerini yapan ve hatta kocasına mesleğin icrasında yardımcı olan kadının durumu hiç nazara alınmamaktaydı[1]. Edinilmiş mallara katılma rejiminin kabul edilmesi ile mülkiyet bakımından, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel malları olmak üzere iki tür mal varlığı belirlendi ve bahse konu haksızlık büyük oranda giderildi diyebiliriz. Peki nedir bu iki tür mal varlığı?

  1. Edinilmiş Mal; her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.

Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:

  1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
  2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
  3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
  4. Kişisel mallarının gelirleri,
  5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.
  6. Kişisel mallar ise “Kanuna göre” ve “Sözleşmeye göre” olmak üzere iki türde belirlenmiştir.

Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır:

  1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
  2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
  3. Manevî tazminat alacakları,
  4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.

Sözleşmeye göre ise: Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler.

 

 “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” nin tasfiyesinde, edinilmiş mallardan malvarlığı adına kayıtlı olmayan eş, diğer eşten alacak hakkını alabilecek, kişisel mallar ise tasfiyeye tabi olmayacaktır. Özetle; paylaşılacak olanlar, edinilmiş mallardır. Edinilmiş malların temel özelliği yukarıda da belirttiğim gibi; her eşin, mal rejiminin devamı süresince, karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri olmasıdır. Örneğin bir eşin evlilik süresince maaşını biriktirerek aldığı bir araba veya evlilik öncesinde alınmış ya da miras yolu ile gelmiş bile olsa bir taşınmazın kira geliri paylaşılacak mallardandır. Paylaşım kanuna göre yarı yarıya olacaktır.

Önemli olan bir husus da, bir malvarlığının paylaşılması için tasfiye sırasında mevcut olması gerektiğidir. Örneğin eşlerden birinin kişisel malından elde ettiği kira gelirini birikim yapmayarak harcaması halinde, her eşin mallarını tasarruf özgürlüğü olduğu için, ortada olmayan bir paranın paylaşımı da söz konusu olamayacaktır. İşte bu tasarruf özgürlüğünün kötüye kullanımının önlenmesi amacı ile de Kanun’da bir düzenleme yapılmıştır: “Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde yaptığı karşılıksız kazandırmalar ve bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler” tasfiye sırasında mevcut olmasa bile edinilmiş mallara değer olarak eklenecektir.

Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinin adeta bir şirket tasfiyesine benzemesi, beraberinde pek çok eleştiri ve uygulama zorluğu getirmiş olsa da, özellikle ev işçisi olan veya kayıt dışı çalışma yaşamına dahil olan kadın eşlerin, evlilik birliğinin sona ermesi halinde karşı karşıya kaldıkları ekonomik güçlük ve mağduriyetlerini büyük ölçüde gidermiş olması bakımından, yasal mal rejimi değişikliğini devrim niteliğinde addedebiliriz.

Faydalı olması dileğiyle,

[1] TMK. md. 218’in gerekçe metninden alıntılanmıştır.

Bu yazıyı sosyal medyada paylaşmak ister misiniz?
  • Avukat Özgü Yıldırım

    Özgü Yıldırım



  • Siz de yorum yapın

    Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.

    genografi

    Yalnız değilsiniz

    • Franziska Stallings kullanıcısının profil fotoğrafı
    • Beatris Grinder kullanıcısının profil fotoğrafı
    • Rosalinda Descoteaux kullanıcısının profil fotoğrafı

    Gruplara katılın

    GİRİŞ YAP KATIL

    Benzer Yazılar

    Editör'ün Seçimi