Uzmanımız

Yoksulluk Nafakası

boşanma

Bu yazının konusu güncelliğini hiç kaybetmeyen bir soru hakkında; Yoksulluk Nafakası.

Boşanma kararı alan veya bu kararı almak üzere olan pek çok kadının zihninde beliren nafaka sorusu, hepimizin malumu ki, yaşamın boşandıktan sonraki kısmının ekonomik olarak idamesiyle ilgilidir.  Türk Medeni Kanunu’nda   “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” hükmü ile düzenlenen yoksulluk nafakası,  madde metninden de anlaşılacağı gibi belirli şartlara bağlanmıştır. Peki nedir bu şartlar?

 

* Öncelikle, istemde bulunmanız gereklidir. Yani siz talepte bulunmazsanız hakim kendiliğinden yoksulluk nafakasına hükmedemez.

 

* Diğer şart, sizin boşanmayı gerektiren sebepler bakımından diğer taraftan daha ağır kusurlu olmamanızdır. Bu demek oluyor ki, yoksulluk nafakası talep eden, kusursuz, daha az kusurlu veya eşit kusurlu olmalıdır. Buna karşılık “nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” demek nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir demektir. Örneğin, akıl hastalığı sebebi ile açılan boşanma davasında, akıl hastası olan davalı tarafın kusurundan bahsedilemeyeceği için kendisinden maddi ve manevi tazminat istenemeyeceği halde, şartları varsa akıl hastalığı bulunan davalı tarafın diğer tarafa yoksulluk nafakası ödemesine karar verilebilecektir.

 

* Bir diğer şart, nafaka talep eden tarafın boşanma yüzünden, boşandıktan sonra yoksulluğa düşecek olmasıdır. Buradaki yoksulluk en basit anlamıyla “çalışmıyor” olmak demek değildir. Yani çalışıyor olsanız da, geliriniz boşanma sonrası yaşamınızı idame ettirmek için yeterli değilse yoksulluk nafakası talep edebilirsiniz. Bu noktada, ailenizin (anne- baba- kardeşler) ekonomik olarak refah seviyesinde olmaları, asgari ücretle çalışıyor olmanız yoksulluk nafakası talebinize engel değildir. Ancak yeterli ve düzenli aylık geliriniz olması (ücret, kira geliri, sosyal yardımlar, vb.) halinde, yoksulluk nafakası talebiniz reddedilecektir.

 

* Sayılabilecek son şart ise boşanma ile yoksulluğa düşmeniz arasında bir bağ bulunmasıdır. Örneğin, tüm malvarlığınızı kendi kusurunuzdan kaynaklanan bir sebeple (şans oyunları, kumar tutkusu, vb.) kaybetmek sureti ile yoksulluğa düşmüşseniz, yoksulluğa düşmenizin sebebi boşanma olarak değerlendirilemeyeceğinden, yoksulluk nafakası talebiniz reddedilecektir.

 

* Yoksulluk nafakası boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten itibaren geçerli olur. Eğer yoksulluk nafakasını boşanma davası ile birlikte talep etmediyseniz, daha sonra ayrı bir dava ile talep edebilirsiniz. Ancak belirtmeliyim ki, boşanma kararından sonra açacağınız davanın boşanma hükmünün kesinleşmesini izleyen bir yıl içinde (bir yıl zamanaşımı süresidir) açılması gerekir. Boşanmadan sonra açacağınız nafaka davalarında (arttırılma veya azaltılmasına ilişkiler davalar da dahil) yetkili mahkeme, yerleşim yerinizin bulunduğu yer mahkemesidir.

 

Mahkeme, yoksulluk nafakasının toptan veya aylık gelir şeklinde ödenmesine karar verebilir.  Lehinize hükmedilen yoksulluk nafakası, yeniden evlenmeniz ya da taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden son bulur. Ancak, evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşanması, yoksulluğun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürme gibi durumlarda ise yoksulluk nafakasının kaldırılması Mahkemeden talep edilebilir.

Nafaka alacaklısı olarak sizin ve/veya nafaka borçlusunun mali durum değişikliği veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde (örneğin aynı ekonomik gelir seviyesini koruyan nafaka borçlusunun bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısının artması) nafakanın artırılması veya azaltılması Mahkemeden talep edilebilir. Mahkeme, talepte bulunulması halinde, aylık gelir biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir. Bu durumda nafaka miktarınız güncelliğini koruyacağından (enflasyon, vb. etkenler karşısında), nafakanın artırılmasına ilişkin yeni bir dava açmanıza da gerek kalmayacaktır.

Nafaka miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirlenmektedir. Ülkemizde yaygın bir sorun olan kayıt dışı ekonomi gerçeği karşısında, gerçek ekonomik durumunun belirlenmesi maalesef çaba gerektirmektedir. Bu nedenle, eşinizin/ eski eşinizin hayat standartlarının ve harcamalarının görünen kazancının çok üstünde olduğuna ilişkin delil toplamalı veya delilleri bildirip Mahkemeden toplanmasının istemelisiniz.

Mahkemenin kararına rağmen nafaka borcunu ödemeyen “nafaka borçlusu” aleyhine icra takibi yapmanız gerekebilecektir. Kesinleşen icra takibine rağmen nafaka borcunu ödemeyen borçlu hakkında ise, şikayetiniz halinde (bu İcra Mahkemesi’nde dava açmanız demektir) üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borçlu ancak nafaka borcunu öderse veya siz şikayetinizi geri alırsanız nafaka borçlusu tahliye edilir. Uygulamanın içinden biri olarak, tarafların müşterek çocukları varsa, “çocuğumun babası” “babayı hapse gönderen anne” yaftalarından çekinen kadınların bu davayı açmaktan kaçındıklarını ve maalesef nafakalarını alamadıklarını söylemeliyim.

Yoksulluk nafakası esas olarak ahlaki ve sosyal düşüncelere dayanmaktadır. Bir bakıma evlilik birliğinde eşler arasında geçerli olan dayanışma ve yardımlaşma yükümlülüğünün evlilik birliğinin sona ermesinden sonra da kısmen devamı niteliğinde olması hedeflenmekle birlikte, uygulamada, hem nafaka alacaklısı hem de nafaka borçlusu yönünden maalesef, bir ceza veya tazminat olarak algılanmaktadır.

 

Sevgili anneler, bu yazıyı, yalnızca yoksulluk nafakasını kapsadığını dikkate alarak okumanızı rica ederim. Geçici bir önlem niteliğinde bulunan tedbir nafakası, müşterek çocuklar için talep edilebilecek iştirak nafakası, koşulları oluşması halinde üstsoy ve altsoy ile kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, her biri ayrı birer yazı konusudur. Onları da başka yazılara konu edelim.

Görüşmek üzere,

 

 

Bu yazıyı sosyal medyada paylaşmak ister misiniz?
  • Avukat Özgü Yıldırım

    Özgü Yıldırım



  • Siz de yorum yapın

    Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.

    genografi

    Yalnız değilsiniz

    • Myles Ah Mouy kullanıcısının profil fotoğrafı
    • Summer Morrissey kullanıcısının profil fotoğrafı
    • Richie Shockley kullanıcısının profil fotoğrafı

    Gruplara katılın

    GİRİŞ YAP KATIL

    Benzer Yazılar

    Editör'ün Seçimi