Çocuk Çocuk gelişimi Uncategorized

Çocuk Mekanlarında Ölçek

Yapılaşmış çevrenin insan psikolojisi üzerinde etkileri vardır. Çevremizdeki binaların büyüklüğü, dokusu, tasarım tarzı gibi özellikleri birleşir ve bizlerin nasıl hissedeceğini belirler.

1.1 1.2 1.3

Örneğin Safranbolu’da bir sokakta yürürken hissettiklerimizle İstiklal Caddesi’nde yürürken hissettiklerimiz bambaşkadır, ya da Maslak’taki gökdelenlerin arasında… Renkler, dokular, büyüklükler hepsi algı sistemimize birçok mesaj gönderir.

Bu mesajların en önemlisi, büyüklükler yoluyla verilen ölçek hissi konusundadır. Vücudumuzun çevremizde gördüğümüz, algıladığımız yapıların boyuna oranı, kendimizi daha küçük ya da daha büyük hissetmemize yol açar.

2.1   2.2

Mimari tasarım süreçlerinde kullanılan önemli bir araçtır bu ölçek konusu. Kurumsal yapılar tarih boyunca bireyi küçük, güçsüz ve aciz hissettirip kurumsal otoriteyi sağlayabilmek için insana kıyasla devasa boyutlarda tasarlanıp inşaa edilmiştir.

Bu bilgileri göz önüne alınca, çocukların yapılı çevreyle ilişkileri epey sıkıntılı görünüyor. Kentsel mekanda devreye ağaçlar, çiçekler, böcekler, gökyüzü girdiğinden kendini kıyaslayacak başka öğeler bulabiliyor minik insanlarımız. Zaten kentsel mekanda çocuk için tasarlanmamış yapısal çevreyi çocuklara göre düzenlemek apayrı bir tartışma konusu. Çocuklar için tasarlanmış kentsel mekanları -yani park, bahçe gibi alanları-mercek altına almak da sonraki yazılardan birinin konusu olsun…

Gelelim kapalı mekanlara… Bebeklik ve erken çocukluğun büyük bir kısmının geçtiği evlerimizde durum nasıl?

Tavan Yüksekliği

3

Ülkemizdeki konut yapılarında ortalama tavan yüksekliği 260cm’dir. Bu yükseklik yetişkinlerin kendini ‘iyi’ -yani ne büyük, ne küçük- hissedeceği bir yüksekliktir. Ortalama yetişkin insan boyununun da 170cm olduğunu düşünürsek, insan boyunun mekanyüksekliğine oranı 1’e 1,5 olarak bulunur. Şimdi gelin bu işlemi bir de çocuklar için yapalım. 3 yaşındaki bir çocuğun ortalama boyunu 95 cm olarak kabul ederek yine aynı tavan yüksekliği -260cm- ile oranlarsak – yetişkinler için 1,5 olan oranı- 2,7 buluruz. Bu da yetişkinler için 460cm’lik bir tavan yüksekliğine tekabul eder. Bu kuyu gibi yükseklik biz yetişkinleri de küçük ve aciz hissettirecektir. Çocukların erken yaşlardan itibaren kendilerini yeterli ve güçlü hissetmeleri kişilik gelişimleri için önemlidir. Bu sebeple oranı sabitleyerek, algıladıkları hacim yüksekliğini 145cm civarında tutmak iyi bir çözüm olacaktır. Böylelikle büyük bir mekan içinde çocuk ölçeğinde mekan algısı yaratılabilir.

Peki bunu nasıl yapacağız?

4

İşe belli bir yükseklikte (örneğin 145 cm) karar kılıp hayali bir çizgi çekmekle başlayım. Bu çizginin altı ve üstü farklı renklere boyanabilir. Bu çizgi boyunca renkli ya da desenli bir şerit çekilebilir. Bu çizginin üst kısmı tavana kadar yüklük işlevi görecek bir mobilyayla kapatılabilir. Ya da her bir duvarda bunların ayrı bir tanesini uygulayarak tatlı bir harmoni yaratılabilir. Böylece odada makul bir yükseklik algısı oluşturulur. Çocuklar böyle mekanlarda kendilerini daha güçlü ve büyük hissedecek, kendilerini geliştirecek aktivitelere çok daha kolay konsantre olabileceklerdir.

5 (1)

Mobilya Ölçüleri

Benzer oransal hesaplar mobilyalar için de yapılabilir. Bu yazıyı daha sıkıcı hale getirmeyip örnekler üzerinden gidelim…Omuz yüksekliğinizde bir oturma alanı düşünün. Her oturmak istediğinizde onun üstüne tırmanmak zorunda kaldığınızı ve inerken de bir dolu zorluk yaşadığınızı… Evet, epey zor olurdu ev yaşantımız değil mi? Banyoya gittiniz, ellerinizi yıkayacaksınız. Ama lavabo kafanızın hizasında. Giyineceksiniz, elbise askınıza yetişemiyorsunuz bile. Uyuyacak ya da sadece şöyle bir uzanacaksınız yatağınıza. O oo! O da mı omuz yüksekliğinizde? E biraz tırmanıverin.

Sonuçta küçücük, minicik, sevimli bir canlısınız. Olacak o kadar!

6

Biraz Empati ve Özen

Kendimizi çocuklarımızın yerine koyduğumuzda daha iyisini hak ettikleri sonucuna varabiliriz kolayca. Sadece onların boylarına göre mobilyalar seçerek, eldekileri biraz değiştirerek, ya da gerekli yerlere minderler, yükseltiler koyarak… Nasıl olursa olsun ama bir şekilde kafa yorup uğraşarak çözebiliriz bu meseleyi. Üstelik bunu yaptığımızda karşımıza daha uyumlu, daha düzenli, daha iletişim kurulabilir bir minik birey çıkacaktır. Şimdiden kendi başına oturup kalkabilen, giyinebilen, eşyalarını toplayabilen…

Çocuk odalarını, çocukların evde kullandıkları alanları, okulları, sınıfları çocuk gelişimine özen göstererek, en azından köstek olmadan planlamanın bir çok yöntemi var. Üstelik bu yöntemleri kullanmak her zaman çok zahmetli ve yüksek maliyetli olmayabiliyor.

 

* Bu yazı Sadekid‘in annesi Mimar Aslı Aygün tarafından uykusuz anneler için hazırlanmıştır.

Bu yazıyı sosyal medyada paylaşmak ister misiniz?



Siz de yorum yapın

Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.

genografi

Yalnız değilsiniz

  • Lasonya Shakespeare kullanıcısının profil fotoğrafı
  • Fiona Sleigh kullanıcısının profil fotoğrafı
  • Odell Leavens kullanıcısının profil fotoğrafı

Gruplara katılın

GİRİŞ YAP KATIL

Benzer Yazılar

Editör'ün Seçimi