Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Sebepleri

dikkat

DEHB’na neler sebep olur?

Bu çok fazla araştırmanın konusudur  ve halen çok fazla bilinen bir husus yoktur. Çoğu araştırmacı DEHB’ nun genetik olduğunu belirtir: Bazı araştırmalar, eğer bir çocukta bu sorun varsa diğer kardeşlerde de olma olasılığının %20-25 olduğunu göstermiştir.

Nörolojik bir neden de olabilir: DEHB olan kişilerde beyindeki dopamin ve nöropinefrin gibi kimyasalları düzenleyen kısımlarda işlevsel bir bozukluk olacağı tahmin edilmektedir. Ve ayrıca araştırmalar, DEHB olan çocukların beynindeki her alanda, diğer normal çocuklara göre %3-4 oranında daha az hacim olduğunu göstermiştir. Ayrıca bunlarda daha az beyaz kısım olduğu görülmüştür(bunlar beyindeki alanlar arasında koordinasyonu sağlayan fiberlerdir.) Ancak halen uzmanlar bu değişikliklerin DEHB ile tam olarak bağlantısını kanıtlamamışlardır.

Bir dönemde, araştırmacılar dikkat bozukluklarının ufak kafa hasarlarından ya da beyindeki küçük fonksiyon bozukluklarından kaynaklandığını söylerlerdi. Aslında yıllar önce DEHB “küçük beyin hasarı” ya da minimal beyin fonksiyon bozukluğu” olarak adlandırılırdı. Ancak, her ne kadar beyin hasarı geçiren kişilerde DEHB benzeri belirtiler olsa da, DEHB olan kişilerin geçmişinde kafa yaralanması ya da çarpması gibi olaylara rastlanmamıştır.

Annenin hamileyken sigara ve alkol kullanması da faktörleri doğurabilir. Tahmin edilenlerin aksine; birçok çalışma, DEHB’nun şeker, katkılı yiyecekler  ya da bağışıklık ile bir ilgisi yoktur demektedir. Ayrıca DEHB’nun hatalı ebeveynlik, aile sorunları, kötü okul ve öğretmenler ya da fazla TV izlemekle de ilgisi yoktur.

Çocuğum üstesinden gelecek mi?

DEHB genellikle yetişkinliğe kadar devam eder. Aslında DEHB için ilaç kullanan çocukların %80’inde, bu ergenlikte de devam eder ve yarısından fazlasında da yetişkinliğe kadar görünür. Bir çoğu da bu bozukluğu iyi yönetmeyi öğrenir.

ADHD için tartışma yok mu?

Evet, kısmen var. Çünkü araştırmacılar halen bunun nedeni konusunda emin değiller. Ve ayrıca tanı koymanın da zor olması sebebiyle birçok belirti normal çocukluk davranışlarıyla karıştırılmaktadır.

İlaç kullanımı da tartışma konusudur. Doktorlar, ilaç uzmanları ve aileler özellikle de 6 yaş öncesinde ilaç kullanımı konusunda farklı fikirlere sahipler.

Ritalin ve benzer ilaçlardan kullanan her 100 çocuktan 3-4 ü , bu ilaçların yan etkilerini görüyorlar. Karın ağrısı, baş ağrısı, kilo kaybı, uykusuzluk gibi.. Kan basıncının artması ve büyümede gecikme gibi problemler de olabilmektedir. Eğer çocuğunuz DEHB için ilaç kullanacaksa, doktorunuzun düzenli bir şekilde takibi gerekmektedir.

Çocuğum nasıl değerlendirilecek?

Doktor, çocuğunuzu muayene edecek ve onun medikal ve sosyal geçmişini öğrenecek. Hamileliğiniz ve diğer aile üyelerinin DEHB geçmişleri ve çocuğunuzun psikolojik olarak etkilendiği duygusal olaylar hakkında sorular soracak. Ayrıca duyma ve görme sıkıntısı olup olmadığını anlamak için de testler yapabilir.

Doktor çocuğunuzu bir psikolog, psikiyatrist, gelişim uzmanı pediyatrist ya da zihin sağlığı uzmanlarına da yönlendirebilir. Onlar da çocuğunuza çeşitli testler yaparak hafıza, problem çözme ve duyma gibi becerilerini değerlendirirler.

Uzman çocuğunuzun DEHB ile bağlantılı davranışları olup olmadığına bakar. Tipik davranışlarıyla ilgili birçok soru sorar. Çocuğunuzun doktoru ve uzmanların teşhisleri ile birlikte bir tanı koyarlar.

Tedavi nasıldır?

3 opsiyon vardır: Aile terapisi, davranış terapisi ve ilaç tedavisi.

Aile terapisi: DEHB ile en iyi baş etme şeklidir. Sizin, çocuğunuzun davranışlarıyla nasıl başa çıkacağınızı öğrenmenizi sağlar. Pozitif ve sabırlı ebeveynlik yapmanız ve onunla ilgili beklentilerinizi dengelemeyi öğrenmeniz amaçlanır.

Davranış terapisi: Evde ve okulda durumları nasıl yapılandıracağını öğretir. Böylece çocuğunuz gereksiz yere sabırsız ve tepkili olmayacaktır. Ayrıca çocuğunuzun belirli koşullar altında stratejiler geliştirmesine de yardımcı olur.

DEHB İlaçları: Her ne kadar bazıları 3 yaş ve üzeri için olsa da genelde 6 yaş altındaki çocuklar için önerilmez. Araştırmacılar bu ilaçların beyindeki işlevleri düzenlemesini sağladığına inanırlar. İlaçlar hem 2-4 saatlik etkilerle hem de 6-10 saatlik etkilerle 2 türde sunulmaktadır.

Son yıllarda çok duyulan ve yazılan bir problem olduğu için, çevrenizden çok fazla değişik yorum ve yöntem duyacaksınız. En doğrusu doktorunuzla konuşmanız olacaktır.

Çocuğuma yardımcı olmak için evde neler yapmalıyım?

Bununla ilgili ilk adımınız çocuğunuzda bir bozukluk olduğunu kabul etmeniz ve beklentilerinizi buna göre düzenlemenizdir. DEHB olan çoğu çocuk inanılmaz zeki ve yaratıcıdır. Çocuğunuz bilim adamı ya da film direktörü olabilir. Fakat, aile olarak onun için yarattığınız ortam da önemlidir.

İşte size nereden başlayacağınız konusunda öneriler:

-Çevrenizdekilere söyleyin. Eğer çocuğunuza tanı konduysa, aile üyelerini bilgilendirin. En azından çocuğunuz ile vakit geçiren kişileri, yakın arkadaşlarınızı, öğretmenlerini ve destek verecek diğer kişileri.. Bazı aileler çocukları dışlanmasın diye bunu gizli tutarlar. Ama bu durumu adlandırmanız sizin için daha rahatlatıcı olacaktır. Size destek olacak kişilerden bir sosyal ortam oluşturmanız, çocuğunuzun da ileride yardıma ihtiyacı olursa faydalı olacaktır.

-Ortamını değiştirin. Çocuğunuzun çevresinde onu kızdıracak, sıkacak, yoracak kaynakları eleyin. Evde odasının toplu olmasını sağlayın. Gözünü yoracak fazla oyuncakları ve kitapları kaldırın. Okulda, öğretmeni ile konuşup, derslerde dikkatini dağıtacak etkenlerden uzak tutulmasını sağlayın.

-Gününüzü planlayın. Bütün çocuklarda rutine girmek faydalıdır. Ama DEHB olan çocuklarda diğerlerine göre daha fazla rutin gerekir. Sabit bir plan program, bir sonrasında ne olacağına dair stres ve endişeyi ortadan kaldırır.  Çok katı olmak zorunda değilsiniz. Sadece çocuğunuzun yemek, atıştırma saatleri, ev ödevi zamanı, banyo zamanı gibi programlarını belirleyin.

-Cezalandırmak yerine ödüllendirin. Çocuğunuzun etrafta koşması ya da aşırı davranışlarda bulunması sonucu onu cezalandırmanızın ne kadar gereksiz olduğunu anlamışsınızdır. Ama DEHB olan çocuklarda basit ödüller işe yarayabilir. İyi bir davranışı hızlı bir şekilde takdir edin. (“Masayı çok güzel hazırladın! Çok teşekkürler!) Çocuğunuza ödül verdiğinizi belirtmeden, ekstra masal okuma gibi seveceği şeyleri önerebilirsiniz. Ödülünüz onu hemen eğlendirecek ve sevindirecek bir şey olmalıdır. Çünkü DEHB olan çocuklar sabredemezler.

Takdir edildiğine dair böyle bir şey görmek onu mutlu eder ve olumlu davranışı tekrar etmek isteyecektir. Zamanla bu mutluluk duygusu artık içinden gelecek ve ödüle gerek kalmayacaktır.

 

 

Kaynak: babycenter.com – Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Signs and symptoms

 

Bu yazıyı sosyal medyada paylaşmak ister misiniz?



Siz de yorum yapın

Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.

genografi

Yalnız değilsiniz

  • Jenny Tubbs kullanıcısının profil fotoğrafı
  • Micheline Kaawirn kullanıcısının profil fotoğrafı
  • Kasey Parr kullanıcısının profil fotoğrafı

Gruplara katılın

GİRİŞ YAP KATIL

Benzer Yazılar

Editör'ün Seçimi